Κυριακή, 19 Φεβρουαρίου 2017

Η αρχαιολογια του ηχου

Digging up Digital Music

Monday, February 13, 2017

(Courtesy University of Manchester School of Computer Science) 
Alan Turing (right) using the Mark II computer   

Archaeologists think of stone tools in terms of “technologies”—the particular ways that they were made and used—that help us understand the cultures that produced them. Today we have our own technologies, but they come and go at a vastly different pace. Their life spans are measured not in thousands of years, but in months and even days. To modern digital technology, 65 years is an eon.

The late 1940s and early 1950s saw the birth of the computer age, and one of its nurseries was the Computing Machine Laboratory in Manchester, England, led by logician and cryptanalyst Alan Turing. Lesser known among the many innovations to come out of the lab—including “Baby,” the first stored-program computer—are the first melodies generated by computer, the most distant ancestor of modern electronic music. Recently, a philosopher and a composer collaborated to analyze and restore the earliest known recording of these melodies—a founding artifact of the age of digital music.

According to Jack Copeland, philosopher and director of the Turing Archive for the History of Computing at the University of Canterbury in Christchurch, New Zealand, Turing’s Mark I computer generated its first “notes” in 1948. The machine had a hooter to provide auditory feedback, a middle C-sharp that Copeland describes as “like a cello playing underwater,” which could produce different notes when activated in different patterns. In 1951, a schoolteacher named Christopher Strachey convinced Turing to let him program the lab’s next machine, the Mark II. Strachey, who became one of the world’s foremost programmers, coaxed it to play “God Save the King,” England’s national anthem. Turing’s response: “Good show.” (A computer in Melbourne was doing similar work around this time as well.)

                                  (Courtesy C.P. Burton)   Original recording of Mark melodies

Original recording of Mark II melodiesThe same year, the British Broadcasting Corporation (BBC) recorded three melodies from the machine: the anthem, “Baa Baa Black Sheep,” and Glenn Miller’s “In the Mood.” The analog recording charmingly captures the voices of people in the room: “The machine’s obviously not in the mood,” a woman jokes during the Miller tune. The BBC likely destroyed its copy, but Frank Cooper, an engineer at the lab, asked for a souvenir version—a black, 12-inch acetate record that survives in private hands. “They knew how priceless this disc was,” says Copeland, “so they held onto it.”
A digital copy of the record was later made by the British Library, and Copeland and composer and musician Jason Long analyzed it. In studying the frequencies on the recording, they found some notes that the computer would not have been able to produce. Copeland and Long thought about what might have created these “impossible notes,” including errors in the speed of the BBC’s portable disc cutter. The researchers wrote a simple program and found that, sped up just a few percent, the recording perfectly matched the notes the computer could produce. With a little more cleaning up, the machine’s original voice emerged. “It just sounded right for the first time,” says Copeland. “We never knew it sounded wrong until we heard it right. We were able to dig up the original sound.” Although it is only sound, it is a compelling reflection of its time.

Today, early artifacts of the digital age—chips, computers, equipment, diagrams, technical documents, even programs—are important historical records of developments that shape modern life, and they are at risk of being forgotten or destroyed. “The digital world moves so fast, it’s constantly refreshing itself to such a degree that it is creating all kinds of opportunities for archaeology,” says Christopher Witmore, an archaeologist at Texas Tech University who both works on ancient sites in Greece and writes about the archaeology of the more recent past. “Archaeology is rich enough to encompass all of these things.”

To hear the restored recording of Turing’s Mark II, click below.

Σάββατο, 18 Φεβρουαρίου 2017

Ο Ζωγραφος του Βερολινου

Ποιος ήταν ο Ζωγράφος του Βερολίνου; 

Σε ποιες συνθήκες έζησε και φιλοτέχνησε;


Ποιος ήταν ο Ζωγράφος του Βερολίνου; Σε ποιες συνθήκες έζησε και φιλοτέχνησε; Γιατί μας αφορά τόσο; Με… καθυστέρηση 2.500 ετών, η έκθεση που ξεκινά στις 4 Μαρτίου στο Μουσείο Τέχνης του Πανεπιστημίου Πρίνστον στις ΗΠΑ έρχεται να «φωτίσει» τη ζωή ενός από τους σημαντικότερους και πιο επιδραστικούς καλλιτέχνες διαχρονικά, ο οποίος έζησε στην Αθήνα των αρχών του 5ου αι. π.Χ.

«Ο Ζωγράφος του Βερολίνου και ο Κόσμος του: Αθηναϊκή αγγειογραφία στις αρχές του 5ου αι. π.Χ.» είναι ο τίτλος της πρώτης μεγάλης έκθεσης που είναι αφιερωμένη στον αγγειογράφο για τον οποίο δεν γνωρίζουμε σχεδόν τίποτα, ούτε καν το όνομά του. Ωστόσο, «μιλούν» για εκείνον η πληθώρα των έργων του που έχουν διασωθεί ως τις μέρες μας, δηλαδή περισσότερα από 300 αγγεία (πλήρη ή αποσπασματικά), από τα οποία 54 συμμετέχουν στην έκθεση. Μαζί τους θα παρουσιαστούν έργα και άλλων καλλιτεχνών της περιόδου, όπως του δασκάλου του Φιντία, αλλά και του κυριότερου αντιπάλου του, του Ζωγράφου του Κλεοφράδη, καθώς και των μαθητών του, Ερμόνακα και Ζωγράφου του Αχιλλέα. Η έκθεση θα διαρκέσει ως τις 11 Ιουνίου 2017 και μετά θα «ταξιδέψει» ως το Μουσείο Τέχνης του Τολέντο στο Οχάιο, όπου θα παραμείνει ως την 1η Οκτωβρίου 2017.

Το ΑΠΕ-ΜΠΕ συνομίλησε με τον δρα Μάικλ Πάντζετ (Michael Padgett), επιμελητή της έκθεσης, καθώς και της αρχαίας τέχνης στο Μουσείο του Πανεπιστημίου Πρίνστον, με ερευνητικό έργο που εστιάζει κυρίως στην αττική αγγειογραφία, ενώ έχει συμμετάσχει σε αρχαιολογικές αποστολές στην Ελλάδα (Μολυβωτή, Θράκη) και αλλού.

Ε.: Γιατί «καθυστέρησε» τόσο πολύ μια έκθεση αφιερωμένη στον Ζωγράφο του Βερολίνου;

Α.: Έχουν πραγματοποιηθεί πολύ λίγες εκθέσεις για μεμονωμένους ζωγράφους αττικής αγγειογραφίας, όπως είναι ο Ζωγράφος του Άμαση και ο Ευφρόνιος, συνεπώς δεν εντυπωσιάζει το γεγονός ότι ο Ζωγράφος του Βερολίνου δεν έχει παρουσιαστεί. Φυσικά, έργα του έχουν συμπεριληφθεί σε πολλές εκθέσεις αφιερωμένες σε άλλα θέματα.

Ε.: Δέχεστε την άποψη κάποιων μελετητών που αποδίδουν το όνομα Γόργος στον Ζωγράφο του Βερολίνου;

Α.: Όχι, το αγγείο στο Μουσείο της Αρχαίας Αγοράς στην Αθήνα, που φέρει την υπογραφή Γόργος, δεν θεωρείται πλέον ότι έχει φιλοτεχνηθεί από τον Ζωγράφο του Βερολίνου. Εξάλλου, κανένα από τα έργα που αποδίδονται στον Ζωγράφο του Βερολίνου δεν φέρει υπογραφή, ούτε του αγγειοπλάστη ούτε του αγγειογράφου, έτσι το πραγματικό του όνομα παραμένει άγνωστο

Ε.: Μπορούμε να πούμε ότι ήταν ένας από τους πιο παραγωγικούς καλλιτέχνες της περιόδου;

Α.: Ως σήμερα, έχουν διασωθεί περίπου 330 έργα του, γεγονός που τον κάνει πράγματι έναν από τους πιο παραγωγικούς καλλιτέχνες των αρχών του 5ου αι. π.Χ. Υπάρχουν όμως ζωγράφοι στους οποίους έχουν αποδοθεί ακόμα περισσότερα, όπως ο Μάκρων, τα έργα του οποίου ξεπερνούν τα 500.

Ε.: Γιατί η τεχνοτροπία του είναι τόσο μοναδική;

Α.: Κάθε καλλιτέχνης έχει το δικό του στιλ. Όμως, ο Ζωγράφος του Βερολίνου ξεχωρίζει για την προτίμηση που έχει να απομονώνει κάθε μορφή, η οποία αποδίδεται επιδέξια και με ακρίβεια πάνω σε μαύρο φόντο και με ελάχιστη διακόσμηση, σε κάποιες μάλιστα περιπτώσεις δεν χρησιμοποιεί κανένα στολίδι. Το ύφος του είναι κομψό και εκλεπτυσμένο, με ιδιαίτερη λεπτότητα στην απόδοση της γραμμής, που τον φέρνει σε αντίθεση με τον μεγάλο του αντίπαλο, τον Ζωγράφο του Κλεοφράδη. Ο σπουδαίος μελετητής της Οξφόρδης, Σερ John Beazley, ο πρώτος που αναγνώρισε τον Ζωγράφο του Βερολίνου, είχε πει: «Η λεπτή χάρη των μορφών του δεν έχει τίποτα το αδύναμο ή το υπερβολικό. Γοητεύουν όπως τα νιάτα και η άνοιξη» (σσ. Η ονομασία «Ζωγράφος του Βερολίνου» του αποδόθηκε το 1911 όταν ο Σερ John Beazley, κατά τη μελέτη αρχαίου αμφορέα του Μουσείου του Βερολίνου, ταύτισε τα στιλιστικά χαρακτηριστικά του με εκείνα 200 περίπου έργων).

 Ερυθρόμορφος κωδωνόσχημος κρατήρας που αποδίδεται στον Ζωγράφο του Βερολίνου. Από μία πλευρά (ορατή) απεικονίζεται ο Γανυμήδης και από την άλλη ο Δίας. Περίπου 500-490 π.Χ. Λούβρο (φωτ. Μουσείο Τέχνης του Πανεπιστημίου Πρίνστον).

Ε.: Τι γνωρίζουμε για τη ζωή του, δεδομένου ότι έζησε στην Αθήνα των αρχών του 5ου αι. π.Χ.;

Α.: Στο πλαίσιο της αθηναϊκής κοινωνίας εκείνης της περιόδου, ο Ζωγράφος του Βερολίνου δεν ήταν παρά ένας ταπεινός τεχνίτης, που δούλευε χειρωνακτικά στην αυλή του αγγειοπλάστη, με πόδια και ρούχα γεμάτα πηλό. Δεν γνωρίζουμε ωστόσο αν ήταν Αθηναίος πολίτης, δηλαδή αν συμμετείχε πλήρως στη ζωή της πόλης, παρακολουθώντας τις συνεδριάσεις της Εκκλησίας του Δήμου ή όντας ένορκος σε δικαστήριο. Θα μπορούσε κάλλιστα να ήταν ένας μέτοικος, ακόμα και σκλάβος.

Ε.: Από την πληθώρα των έργων του, καθώς και από το γεγονός ότι πολλά από αυτά είχαν εξαχθεί στην Ιταλία, μπορούμε να πούμε ότι ήταν διάσημος;

Α.: Η καριέρα του ήταν μακρά (περίπου από το 505 ως το 465 π.Χ.) και τα αγγεία που ζωγράφισε βρέθηκαν σε όλη την ανατολική Μεσόγειο, από την Ετρουρία και τη νότια Ιταλία ως τη Λιβύη, τη Ρόδο και την Κριμαία. Το ίδιο όμως συνέβη και με λιγότερο ταλαντούχους αγγειογράφους. Πιθανόν το όνομά του να ήταν άγνωστο εκτός Αθηνών, καθώς δεν υπέγραφε τα έργα του. Το μόνο που μπορούμε να υποθέσουμε είναι ότι θαυμάστηκαν από πολλούς για τους ίδιους λόγους που συμβαίνει και σήμερα, δηλαδή για την ομορφιά τους.

Ερυθρόμορφη υδρία που αποδίδεται στον Ζωγράφο του Βερολίνου. Ο Απόλλωνας πάνω σε φτερωτό τρίποδα. Περίπου 500-490 π.Χ. Μουσεία Βατικανού (φωτ. Μουσείο Τέχνης του Πανεπιστημίου Πρίνστον).

Ε.: Γνωρίζετε έργα του σε ελληνικά μουσεία;

Α.: Υπάρχουν περίπου 30 αγγεία και θραύσματα αγγείων που αποδίδονται στον Ζωγράφο του Βερολίνου και τα οποία βρίσκονται σε ελληνικά μουσεία, συμπεριλαμβανομένης της υπέροχης ληκύθου (σσ. είδος αγγείου) με αναπαράσταση Νίκης που βρίσκεται στο Μουσείο Μπενάκη. Τα περισσότερα βρίσκονται στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο και εντοπίστηκαν στην Ακρόπολη, πιθανόν ως αφιερώματα στην πολιούχο θεά της πόλης, την Αθηνά. Άλλα έχουν βρεθεί στην Κόρινθο, στη Ρόδο και, πολύ πρόσφατα, στη Χαλκιδική. Μια λήκυθος με την παράσταση λυράρη εντοπίστηκε σε τάφο στην Άφυτο Χαλκιδικής και σήμερα εκτίθεται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Πολυγύρου.

Ε.: Τελικά ποιος ήταν ο Ζωγράφος του Βερολίνου;

Α.: Ήταν ένας ταπεινός τεχνίτης, αλλά η επίπονη προσπάθεια αναγνώρισης των σωζόμενων έργων του, επέτρεψε να ξεπεραστεί η ανωνυμία του και μετά από 25 αιώνες να αποκτήσει τη θέση που του αξίζει ως ένας από τους σημαντικότερους καλλιτέχνες της αρχαίας Ελλάδας.

1. Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ (Ελένη Μάρκου). 

Ερυθρόμορφος κωδωνόσχημος κρατήρας που αποδίδεται στον Ζωγράφο του Βερολίνου. Στη μία πλευρά (ορατή) απεικονίζεται ο Ηρακλής και στην άλλη Σάτυρος. Περίπου 500-490 π.Χ. Λούβρο (φωτ. Μουσείο Τέχνης του Πανεπιστημίου Πρίνστον).

Τρίτη, 14 Φεβρουαρίου 2017

Παρασκευή, 10 Φεβρουαρίου 2017

Πέμπτη, 19 Ιανουαρίου 2017

Τι θαυμα

Τι θαύμα να δωρίζουμε ό,τι δεν έχουμε οι ίδιοι. Τι θαύμα των άδειων χεριών μας

Allahabad, India Impoverished children watch a performance as part of a campaign against child labour

Robert Bresson /  Journal d'un curé de campagne - Ημερολόγιο ενός εφημέριου (1950)
Σενάριο: George Bernanos
Προσαρμογή σεναρίου: Robert Bresson

Πέμπτη, 12 Ιανουαρίου 2017


A banner reading: "Home is where your mom is" is attached to a tree as stranded Syrian refugee children walk through a snowstorm at a refugee camp north of Athens, Greece. REUTERS/Yannis Behrakis

Κυριακή, 1 Ιανουαρίου 2017